Dù thường được nhắc tới như hai khái niệm gắn liền với nhau, có thể phân biệt mua bán và sáp nhập doanh nghiệp dựa vào sự tồn tại của công ty sau thương vụ. Gọi là sáp nhập doanh nghiệp khi hai công ty thường có cùng quy mô, thống nhất gộp chung cổ phần, toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ, lợi ích được sáp nhập làm một và chấm dứt sự tồn tại của các công ty sáp nhập để trở thành một công ty mới. Gọi là mua bán hay mua lại doanh nghiệp khi một công ty thôn tính được công ty khác, đặt mình vào vị trí chủ sở hữu mới. Sau thương vụ công ty bị mua lại không còn tồn tại nữa mà chỉ còn công ty mua lại.
Mục đích của mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M & A) hướng tới sở hữu doanh nghiệp từ đó mà giành được quyền kiểm soát doanh nghiệp chứ không chỉ đơn thuần là góp vốn, sở hữu cổ phần doanh nghiệp như hoạt động đầu tư.
cac-hinh-thuc-mua-ban-va-sap-nhap-doanh-nghiep
Hướng tới mục đích kể trên, các hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A) có thể thực hiện dưới hai hình thức phổ biến: mua tài sản và giao dịch mua  cổ phiếu.

Mua tài sản

Mua cổ phiếu

Khái niệm Là việc một công ty mua lại toàn bộ hoặc một phần tài sản của một công ty khác và đồng thời diễn ra việc dịch chuyển quyền sở hữu. Là việc một công ty mua lại phần lớn hoặc toàn bộ cổ phiếu của một công ty khác và trở thành cổ đông lớn nhất của công ty đó.
Ưu điểm Trong hình thức này, người mua có quyền chọn lựa tài sản mua cũng như một số khoản nợ. Việc này tránh cho bên mua khỏi những khoản nợ không lường trước được và kiểm soát được giao dịch.

Người mua chỉ phải làm việc với người đại diện theo ủy quyền của HĐQT hay HĐTV của bên bán chứ không phải mất công sức đàm phán với nhiều cổ đông như hình thức mua cổ phiếu

Do chỉ mua cổ phiếu của công ty bị mua lại nên sẽ không có sự pha loãng cổ đông như sáp nhập.

Quá trình diễn ra nhanh chóng và dễ dàng hơn so với mua tài sản, bởi giảm thiểu được nhiều thủ tục.

Nhược điểm Tốn kém về thời gian, công sức và chi phí để thẩm định, định giá nhiều loại tài sản, chuẩn bị thủ tục, giấy tờ để chuyển quyền sở hữu làm cho giao dich trở nên cồng kềnh. Người mua có thể gặp phải những khoản nợ có thể gây ra “ tranh chấp không dự tính được” ( môi trường, thuế, kiện tụng của bên thứ ba)

2. Các phương thức để thực hiện M&A 

Có một số phương thức được các doanh nghiệp sử dụng để thực hiện các hình thức M&A tương ứng:

-Các phương thức mua cổ phiếu:

Mua cổ phiếu: Khi một công ty tăng vốn điều lệ hoặc đấu giá phát hành cổ phiếu ra công chúng, một công ty khác có thể tham gia mua, thâu tóm một phần cổ phiếu và tham gia quản trị điều hành hoặc định đoạt quyền sở hữu của công ty đó  tùy theo mục tiêu chiến lược của mình. 

Mua gom cổ phiếu: đây là cách thường thấy khi thị trường chứng khoán sụt giảm, các công ty niêm yết có giá trị vốn hóa thấp sẽ trở thành mục tiêu bị thu gom. 

Hoán đổi/chuyển đổi cổ phiếu (stock swap): Phương thức này thường diễn ra đối với những công ty có mối liên hệ chặt chẽ với nhau như trong cùng một tập đoàn. Đối với trường hợp này, vấn đề quan trọng nhất là thẩm định, định giá để đảm bảo lợi ích của các cổ đông của các bên,  còn về chiến lược kinh doanh hoặc các thủ tục pháp lý thường không bị ảnh hưởng hay xáo trộn.

-Các phương thức mua tài sản

Mua lại một phần doanh nghiệp hoặc tài sản doanh nghiệp: Tài sản của doanh nghiệp trong trường hợp này có thể là tài sản hữu hình như nhà xưởng, máy móc, quyền sử dụng đất đai… hoặc vô hình như thương hiệu, bản quyền, đội ngũ nhân sự, kênh phân phối… Phần bán đi sẽ bị tách ra khỏi công ty bán, doanh nghiệp đi thâu tóm chỉ mua phần tài sản mà không tham gia sở hữu doanh nghiệp bán. 

Mua lại một dự án bất động sản: được tiến hành khá phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt đối với những doanh nghiệp đầu tư phát triển bất động sản. Thực chất, bất động sản cũng được coi là một loại tài sản và về lý thuyết sẽ được thực hiện như phần đã đề cập ở trên về mua một phần hoặc tài sản doanh nghiệp. Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp phát triển các dự án bất động sản, thuật ngữ “nhà đầu tư thứ cấp” đã trở nên phổ biến hơn là M&A. Trong lĩnh vực này, một số doanh nghiệp có thế mạnh và tiềm lực để lấy được những dự án lớn nhưng khi triển khai thì chia nhỏ ra “bán lại” cho các nhà đầu tư thứ cấp để khai thác.

Mua nợ: Đây là một phương thức tiến hành M & A gián tiếp. Khi một doanh nghiệp mất khả năng thanh khoản và không thể trả nợ, chủ nợ có thể tìm một doanh nghiệp có khả năng tài chính mua lại phần nợ với giá thỏa thuận. Doanh nghiệp mua nợ trở thành chủ nợ mới và có thể thỏa thuận để chuyển đổi khoản nợ thành vốn cổ phần và thực thi quyền sở hữu. Trường hợp này thường diễn ra đối với chủ nợ cũ là ngân hàng. Thay vì để cho doanh nghiệp phá sản, cách tốt nhất là ngân hàng bán nợ với mức giá thấp hơn giá trị khoản nợ. Doanh nghiệp mua nợ nhìn chung hướng tới việc chuyển đổi khoản nợ thành cổ phần để can thiệp cứu doanh nghiệp hơn là kỳ vọng nhận trả nợ.

cac-hinh-thuc-mua-ban-va-sap-nhap-doanh-nghiep-1

M&A có vai trò to lớn đối với tất cả các bên tham gia, nó giúp doanh nghiệp yếu kém thoát khỏi nguy cơ phá sản, giúp doanh nghiệp lớn giảm chi phí đầu tư và mang lại nhiều cơ hội, tiềm lực để doanh nghiệp mới sau thương vụ phát triển lớn mạnh, mở rộng quy mô, tăng cơ hội kinh doanh và đạt được lợi thế cạnh tranh.

Khi thực hiện các hoạt động M & A, tất yếu các doanh nghiệp cần sự hỗ trợ về pháp lí nhằm phòng ngừa tranh chấp và loại bỏ rủi ro để thương vụ có thể thành công nhất. Về vấn đề này, Luật Thống Nhất là một công ty luật chuyên nghiệp có khả năng hỗ trợ về các thủ tục pháp lí liên quan tới mua bán và sáp nhập doanh nghiệp, kiểm tra độ chính xác của thông tin, phân tích tiềm năng các doanh nghiệp và dự báo các rủi ro trong hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M & A).

Quý khách hàng có nhu cầu tìm kiếm công ty luật chuyên nghiệp, giàu kinh nghiệm để được tư vấn về các vấn đề liên quan tới mua bán và sáp nhập doanh nghiệp, xin mời liên hệ:

Luật Thống Nhất:

Tel:

Fax:

Email:

Website:

TẠI HÀ NỘI

DĐ:    + 84 (0) 912266811
Email:    hai.nn@unilaw.vn

Phòng 1003, Tầng 10, Tòa nhà Ford Thăng Long,105 Láng Hạ,

quận Đống Đa, Hà Nội

ĐT:    + 84 (4) 35112081

Fax: +84 (4) 35627527
Website: www.unilaw.vn

ĐỊA CHỈ TẠI NHA TRANG

Phòng 930, Tầng 9, Tòa Nhà Mường Thanh Khánh Hòa, số 4  Trần Phú, Nha Trang, Khánh Hòa

DĐ: 0914378626

TẠI TP. HỒ CHÍ MINH

Lầu 3, tòa nhà aritime Bank Tower

180 -192 Nguyễn Công Trứ, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh

DĐ: 0909458482